همین حالا در   کاریزما   ثبت نام   کنید

پذیره نویسی چیست و چه تفاوتی با عرضه اولیه دارد؟

تاریخ انتشار : 1400/8/29 15:48:37 تعداد بازدید : 1501 زمان مطالعه دقیقه

نویسنده : سیده مریم حسینی

موضوع شرکت های سهامی عام و نحوه داد و ستد سهام این شرکت ها یکی از موضوعاتی است که این روزها به محل بحثی میان فعالان بازار سرمایه تبدیل شده است. در این شرکت‌ها قسمتی از سرمایه شرکت از طریق فروش سهام به مردم تامین می‌شود. به این منظور پس از واریز سرمایه تعهد شده از سوی موسسین در شماره حساب شرکت مربوطه، نوبت به پذیره‌نویسی سهام می‌رسد. سپس مراحل ثبت شرکت در مراجع ثبت شرکت‌ها و در نهایت با بازگشایی نماد مربوط به شرکت در بورس یا فرابورس، سهام مذکور مورد دادوستد قرار می‌گیرد. اما پذیره‌نویسی چیست؟ چه تفاوت‌ها و شباهت‌هایی میان پذیره‌نویسی و عرضه اولیه سهام وجود دارد؟

در واقع پذیره نویسی و عرضه اولیه تنها در روش‌های ثبت سفارش یا به عبارتی همان بوک بیلدینگ (Book Building) شباهت‌های بسیاری با هم دارند. پذیره‌نویسی در صندوق سرمایه‌گذاری و خرید عرضه اولیه در چند رکن ساده و اصلی با هم متفاوت هستند که به راحتی می‌توان متوجه آن‌ها شد. این تفاوت‌ها را در زمان پذیره‌نویسی، ثبت سفارش و قیمت سهام و مواردی از این دست می‌توان یافت. در ابتدا به تعریفی از این دو مورد می پردازیم.

عرضه اولیه

این اصطلاح که ترجمه عبارت Initial Public Offering  است که مخفف آن IPO می‌شود. به نخستین باری که سهام شرکتی در بازار بورس عرضه می‌شود را عرضه اولیه آن نماد می‌نامیم. ممکن است این شرکت‌ها سالیان زیادی فعالیت موفق داشته اما هرگز وارد بازار بورس نشده و سهام خود را به عموم ارائه نکرده باشند. عرضه‌های اولیه سهام شرکت‌ها یکی ازجذاب‌ترین گزینه‌ها برای سرمایه‌گذاری در بورس، به‌ویژه در میان افراد تازه‌وارد به شمار می‌آید. چرا که سهام‌هایی که در این عرضه‌ها به فروش می‌رسند در بیشتر مواقع سودآور هستند و به همین دلیل، طرفداران زیادی را به خود جذب کرده‌اند.

این مقاله را حتما بخوانید: عرضه اولیه در بورس چیست؟

پذیره نویسی چیست و چه تفاوتی با عرضه اولیه دارد؟

پذیره نویسی

پذیره‌نویسی در واقع عملی حقوقی است که به موجب آن شخص متعهد می‎شود تا قسمتی از سرمایه شرکت را تامین کند. فرآیند پذیره‌‌نویسی مستلزم تهیه طرحی از طرف موسسان شرکت است که لازم است به امضای همه آن‌ها رسیده باشد و به اداره ثبت شرکت‌ها و در نقاطی که اداره ثبت شرکت‌ها وجود ندارد، به اداره ثبت اسناد و املاک محل تسلیم شود.

پذیره نویسی چیست و چه تفاوتی با عرضه اولیه دارد؟

پذیره‌نویسان چند نفر هستند و چه ویژگی‌هایی دارند؟

در شرکت سهامی عام هیئت مدیره از حداقل 5 نفر از صاحبان سهم تشکیل می‌شود. از این رو تعداد پذیره‌نویسان باید به حدی باشد که کل شرکا از پنج نفر کمتر نباشند. قانون برای حداکثر تعداد شرکا، شرطی را تعیین نکرده است. بنابراین ممکن است این تعداد بین 5 تا هزاران نفر باشد.

تعهد پذیره‌نویسی چیست؟

 به طور خلاصه می‌توان پذیره نویسی را تعهد به تامین سرمایه‌ی اولیه شرکت‌ها پیش از ثبت و شروع به کار آن‌ها دانست. به این معنا که افراد پیش از شروع به کار و حتی ثبت شرکت‌ها اوراق پذیره‌نویسی آن را خریداری می‌کنند و تعهد می‌کنند که بخشی از سرمایه‌ی مورد نیاز این شرکت‌ها را تامین نموده و صاحب بخشی از سهامی عام آن بشوند. پس از انجام مراحل اولیه‌ی ثبت شرکت، اعلامیه‌های پذیره‌نویسی به منظور آگاهی بخشی به خریداران منتشر می‌شوند. سپس طی جلسه‌ای تعهد پرداخت سرمایه به اطلاع سهامداران رسیده و امضا می‌شود.

در فرآیند تعهد پذیره‌نویسی، کارگزار پس از بررسی سهام شرکت‌های متقاضی، بهای سهام را مشخص می‎کند و جهت معرفی شرکت برای پذیره‌نویسی متعهد می‌شود تا باقیمانده اوراق بهاداری که تا پایان دوره عرضه اولیه خریداری نشده است را خریداری کند.

همچنین کارگزار پذیره‌نویس باید به سازمان بورس وثیقه و شواهد لازم را ارائه و این اطمینان را ایجاد کرده باشد که می‌تواند به تعهدات پذیره‌نویسی خود عمل کند.

یکی از مزیت‌های روش تعهد پذیره‌نویسی، جلوگیری از رفتارهای سفته‌‌بازانه در هفته‌های آغازین عرضه سهام شرکت‌ها در بازار سهام است. همچنین باعث می‎شود تا سهام زودتر به قیمت واقعی خود در بازار برسد. با این کار واسطه ها در بازار حذف می‎شوند و میزان ریسک سرمایه‌گذاری روی سهام شرکت‌های تازه‌ وارد، کاهش پیدا می‎کند.

این مقاله را حتما بخوانید: انواع روش های تامین مالی شرکتها

مهلت پذیره‌نویسی چقدر است؟

بر طبق تبصره یک ماده 23 قانون بازار اوراق بهادار، سازمان بورس تعیین‌کننده مدت زمان انجام پذیره‌نویسی است که این مدت عموما بیشتر از 30 روز نخواهد بود. با این حال سازمان بورس می‎تواند با تقاضای موسسان و احراز ادله مستدل، حداکثر 30 روز دیگر پذیره‌نویسی را تمدید کند. تبصره2 همین ماده مقرر کرده نتایج توزیع و فروش اوراق بهادار باید به سازمان اطلاع داده شود.

این امر به منظور حفظ حقوق سرمایه‌گذاران بوده تا سرمایه آنها بدون دلیل در بانک باقی نماند. تبصره 3 ماده فوق پیش‎بینی کرده که استفاده از وجوه دریافتی، پس از تکمیل فرآیند عرضه عمومی توسط سازمان مجاز است. از سوی دیگر در تبصره 4 این ماده آمده است در صورت عدم تکمیل فرایند عرضه عمومی، وجوه تادیه شده باید حداکثر ظرف مدت پانزده روز به سرمایه‌گذاران برگردانده شود.

ورقه تعهد سهم شامل چه مواردی می‌شود؟

با «ورقه تعهد سهم»، تعهد پذیره‌نویسی تحقق می‎یابد که این امر از قانون فرانسه اقتباس و در لایحه قانونی 1347 ذکر شده است. این ورقه پذیره‌نویسان را قادر می‎سازد تا اطلاعاتی درباره شرکت کسب کنند. بر طبق ماده 13 لایحه قانونی 1347 ورقه تعهد سهم مشتمل بر این موارد است: «سرمایه شرکت. نام بانک و شماره حسابی که مبلغ لازم توسط پذیره‌نویسان باید به آن حساب پرداخت شود.

تعداد سهام، مبلغ اسمی آن و همچنین مبلغی که در موقع پذیره‌نویسی باید پرداخت شود. هویت و نشانی کامل پذیره‌نویس. نام، موضوع و مرکز اصلی. مدت زمان تشکیل شرکت. شماره و تاریخ اجازه انتشار اعلامیه پذیره‌نویسی و مرجع صدور آن و سرانجام درج اینکه پذیره‌ نویس باید مبلغ پرداخت نشده سهام مورد تعهد را مطابق با مقررات اساسنامه شرکت پرداخت کند».

 

تفاوت های عرضه اولیه و پذیره نویسی

  1. عرضه اولیه یک بازه قیمتی مشخص دارد اما پذیره‌نویسی با قیمت اسمی ۱۰۰۰ ریال انجام می‌شود.
    به عنوان مثال طی اطلاعیه‌ای از سوی مقام ناظر اعلام می‌شود که سهام شرکت در محدوده قیمتی 2130 تا 3050 ریال عرضه خواهد شد. از این رو متقاضیان سفارش‌های خود را در این بازه قیمتی در سیستم معاملاتی وارد می‌کنند. پذیره‌نویسی اما در قیمت اسمی یعنی 100 تومان انجام می‌پذیرد.
  2. بازه زمانی عرضه اولیه برای ثبت سفارش از ۲ تا ۳ ساعت است و پس از آن نماد مورد نظر مثل سایر نمادهای بورسی معامله می شود. در پذیره‌نویسی اما مهلت زمانی حدکثر 30 روزه در نظر گرفته می‌َشود. پذیره‌نویسان با شروع زمان پذیره‌نویسی می‌توانند سفارش‌های خود را در سیستم معاملاتی ثبت کنند و این فرآیند تا زمانی که تمام اوراق مورد نظر شرکت مورد عرضه قرار گیرد ادامه پیدا می‌کند. این فرآیند ممکن است در همان روز اول پذیره‌نویسی به اتمام رسیده یا تا پایان مهلت مقرر شده تداوم یابد.
  3. در واقع پذیره‌نویسی قبل از عرضه اولیه انجام می شود و خریدارانی که در پذیره نویسی شرکت می‌کنند به نوعی سرمایه اولیه شرکت برای فعالیت های مختلف و سودآوری را تامین کرده و پس از تشکیل شرکت بر اساس ورقه تعهد، اشخاص شرکت کننده در پذیره نویسی حق دریافت سهام دارند.
  4. مهمترین تفاوت پذیره‌نویسی و عرضه‌ اولیه سهام اما زمان قابل معامله شدن سهم شرکت در بازار سهام است. در عرضه اولیه بلافاصله در روز بعد از عرضه، نماد شرکت باز شده و با دامنه نوسان 5 درصدی آماده معامله می‌َشود. در پذیره‌نویسی اما پس از اتمام فرآیند، باید مراحل مربوط به ثبت شرکت دنبال شود. این مرحله ممکن است روزها یا ماه‌ها به درازا بکشد. پس از آن است که شاهد بازگشایی نماد معاملاتی در بازار سهام و انجام دادوستد خواهیم بود.

پذیره نویسی چیست و چه تفاوتی با عرضه اولیه دارد؟ 

 

منظور از روش بوک بیلدینگ چیست؟

تفاوت این روش با روش ثبت سفارش در این است که در روش بوک بیلدینگ دیگر اولویت زمانی مد نظر نمی باشد بلکه اولویت قیمتی مد نظر است .  روش خرید در این حالت به این صورت می باشد که تعداد مشخصی از سهام شرکت در بازه قیمتی مشخصی ارائه می شود و خریدار مختار است تا قیمت مورد نظر خود را در بازه قیمتی تعیین شده انتخاب کند ، اما در آخر اولویت با کسانی است که بیشترین قیمت را پیشنهاد داده اند و سهام شرکت به تعداد مساوی بین این افراد تقسیم می شود.

در حال حاضر سهامداران برای ارسال سفارش خرید عرضه اولیه در بازار بورس و فرابورس، روش بوک بیلدینگ است. در روش ارسال سفارش به شیوه بوک بیلدینگ، سفارشات بر روی یک نماد در بازه زمانی مشخصی که توسط سازمان بورس از پیش اطلاع‌رسانی شده ، دریافت می‌شود. بر این اساس سهامداران فرصت دارند تا طی چند ساعت و بدون هیچ‌گونه اولویت زمانی سفارش خود را ثبت کنند.

در روش بوک بیلدینگ به‌جای تعیین یک قیمت مشخص، یک بازه قیمتی دارای بالاترین و پایین‌ترین آستانه قیمتی اعلام می‌شود. همچنین در این روش حجم یا حداکثر تعداد سهامی که هر فرد می‌تواند دریافت کند نیز از طریق اطلاع‌رسانی‌های سازمان بورس اعلام می‌شود. پس از اتمام مهلت سفارش گیری نیز تعداد سهم هر کد بورسی مشخص می‌شود که این تعداد بر اساس کل افرادی است که در مهلت مقرر سفارش خود را ثبت کرده‌اند.

 

پذیره نویسی های چند وقت اخیر و سوددهی آنها

دو نمادی که اخیرا پذیره نویسی شده اند اما هنوز بازگشایی نشده اند نمادهای تفارس و آواپارس هستند.

پذیره نویسی چیست و چه تفاوتی با عرضه اولیه دارد؟

نماد هایی که در ادامه نام برده میشوند پس از پذیره نویسی بازگشایی شده اند و مورد داد و ستد قرار گرفته اند که بازدهی آنها نیز محاسبه شده اند.

 حگردش

حگردش در تاریخ 3 شهریور امسال بازگشایی شد. قیمت پذیره نویسی سهم 100 تومان بود و در قیمت 300 تومان بازگشایی شد که بازدهی 200 درصدی به همراه داشت.

پذیره نویسی چیست و چه تفاوتی با عرضه اولیه دارد؟

 

تماوند

تماوند که در بهمن ماه سال 98 پذیره نویسی شده بود، در 15 شهریور سال گذشته بازگشایی شد. قیمت پذیره نویسی 100 تومان بود و با قیمت 1537 تومان بازگشایی شد که 1437 درصد بازدهی داشت. در این پذیره نویسی به هر متقاضی ۳٫۷ میلیون تومان رسیده بود و پس از سپری شدن هشت ماه و بازگشایی نماد ارزش سبد سهامداران به مبلغ ۵۵ میلیون تومان افزایش یافت. 

 

 پذیره نویسی چیست و چه تفاوتی با عرضه اولیه دارد؟

 

باران

باران در تاریخ 1 اردیبهشت سال جاری بازگشایی شد. قیمت پذیره نویسی سهم 50 تومان (تادیه 50%) بود و با قیمت 350 تومان بازگشایی شد و 600 درصد بازدهی داشت.

پذیره نویسی چیست و چه تفاوتی با عرضه اولیه دارد؟

 

refresh icon

اشتراک با دوستان