همین حالا در   کاریزما   ثبت نام   کنید

بورس کالا چیست؟

تاریخ انتشار : 1399/10/20 12:34:08 تعداد بازدید : 457 زمان مطالعه دقیقه

نویسنده :

بورس کالا چیست

بورس کالا، بازاری سازمان‌یافته است که در آن کالاهایی مشخص، با روش‌هایی از پیش تعیین شده معامله می‌شوند. همانطور که از نام آن مشخص است، بورس کالا بازاری است که در آن کالا آن هم به صورت خام و فرآوری نشده معامله می‌شود. در بورس کالای ایران  همانند بورس اوراق بهادار، تعداد زیادی خریدار و فروشنده وجود دارد که بجای اوراق بهادار، کالا معامله می‌کنند. در این بازار معمولا کالاها و مواد خام تغییر شکل نیافته مثل زعفران، زیره، فلزات مختلف و... معامله می‌شوند.به عبارت دیگر بورس کالا، بازار منسجمی است که تعداد زیادی از عرضه‌کنندگان، کالای خود را عرضه می‌کنند و کالای مربوطه پس از بررسی‌های کارشناسی و قیمت‌گذاری توسط کارشناسان بورس کالا، به خریداران عرضه می‌شود.

در این بازار معمولاً کالاهای خام و فرآوری نشده مانند فلزات، پنبه، گندم، برنج و… دادوستد می‌شوند. یکی از مزایای این بازار، حضور نهادهای نظارتی و تنظیم‌کننده بازار است که تمامی تولیدکنندگان، مصرف‌کنندگان و تجار کالا با حضور این نهادها، از مزایای قوانین و مقررات حاکم بر بورس برخوردار می‌شوند.

فعالیت بورس کالا در ایران

در راستای تحقق اهداف برنامه سوم و چهارم توسعه، که مطابق با آنها شورای عالی بورس موظف به راه‌اندازی و گسترش بورس‌های کالایی در ایران شناخته شده بود، بورس فلزات در شهریور ۱۳۸۲ (نخستین بورس کالایی در ایران) و بورس کالای کشاورزی در شهریور ۱۳۸۳ آغاز به فعالیت کردند.

بر مبنای قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱ آذر ۱۳۸۴، مجلس شورای اسلامی) و با تصویب شورای عالی بورس، شرکت بورس کالای ایران در آذر ۱۳۸۵ با درهم آمیختن بورس فلزات و بورس کالای کشاورزی تشکیل شد و پس از پذیره‌نویسی و برگزاری مجمع عمومی، از مهر ۱۳۸۶ کار خود را زیر نظر سازمان بورس و اوراق بهادار آغاز کرد.

در واقع از مهمترین دلایل راه‌اندازی بورس‌های کالایی، نارسایی‌های بازارهای سنتی در شکل‌ نوسانات کاذب و عدم شفافیت در کشف قیمت و فقدان تضمین‌های لازم برای معامله‌گران در کشورهای جهان بوده است.

بورس کالا خبری از اوراق بهادار نیست و معاملات بر مبنای خرید و فروش کالای فیزیکی است.تولیدکنندگان و بازرگانان می‌توانند مواد اولیه مورد نیاز برای تولید یا صادرات و واردات را از بورس کالا تامین کنند و همچنین خود را در برابر نوسانات قیمت ایمن کنند.برای این گروه از افراد بورس کالا مکان قابل اعتمادی برای خرید مواد اولیه با قیمت‌های مناسب است.

مزایای بورس کالا

  1. ایجاد اطمینان در نزد خریدار و فروشنده هم از نظر اصالت کالا و هم نحوه پرداخت وجه و تسویه.
  2. کشف نرخ واقعی بر اساس رقابت بین عرضه‌کنندگان و خریداران.
  3. وجود شفافیت در معاملات و عدم امکان معاملات صوری و دستکاری قیمت‌ها.
  4. امکان جبران خسارت در تسویه یا تحویل کالا از طریق اتاق پایاپای و عدم نیاز به اقامه دعوی در مراجع قضایی.
  5. امکان تامین مالی راحت و پرداخت وام از سوی بانک‌ها به خریدار بر اساس اسناد معتبر.
  6. معافیت‌های مالیاتی، به شکل بخشودگی ۱۰ درصد از مالیات بر درآمد حاصل از فروش کالاهایی که در بورس کالا معامله می‌شوند.

چه گروه هایی در بورس کالا هستند:

  1. محصولات صنعتی و معدنی (کانی‌های فلزی)
  2. محصولات شیمیایی و پتروشیمی
  3. محصولات کشاورزی
  4. معاملات مشتقه
  5. کالاهای بازار فرعی

 نکته قابل توجه و مهم، هر کدام از گروه های بالا از چندین زیر گروه شامل می شود برای مثال گروه محصولات صنعتی و معدنی شامل: فولاد، مس، آلومینیوم، روی، سرب، فلزات گران بها.

بخش کشاورزی شامل یک بخش و ۲۱ زیرگروه و ۷۶ زیرگروه فرعی است. در گروه مشتقه نیز معاملات زعفران، سکه بهار آزادی، زیره سبز و پسته صورت می‌گیرد. گفتنی است اوراق سلف موازی استاندارد شرکت های مختلف نیز در این بخش مورد معامله قرار می‌گیرند. در بخش کالاهای فرعی شامل ۹ شاخه اصلی است.

انواع قراردادها در بورس کالا ایران

قرارداد نقدی spot :

در این قرارداد خریدار کل مبلغ قرارداد را به همراه کارمزد کارگزار، نقدی پرداخت می‌کند و فروشنده می‌بایست حداکثر ظرف سه روز، کالای مورد معامله را به خریدار تحویل دهد.

قرارداد سلف forward :

خریدار کل مبلغ را در زمان انجام معامله پرداخت می‌کند و فروشنده متعهد می‌شود کالا را در تاریخ و زمان معین به خریدار تحویل دهد.

قرارداد اعتباری credit :

در این قرارداد خریدار کالا را تحویل می گیرد و در سررسید مشخص مبلغ را به فروشنده پرداخت می کند.

قرارداد آتی:

قرارداد آتی، قراردادی است که طی آن دو طرف معامله متعهد می‌شوند که در یک تاریخ معین به شرایط ذکر شده در قرارداد عمل کنند. در این قرارداد فروشنده متعهد می‌شود که در تاریخ ذکر شده در قرارداد، مقدار مشخصی از یک کالا یا محصول را با قیمتی از پیش تعیین شده، در ازای دریافت مبلغ تعیین شده به خریدار تحویل دهد. برای این‌که دو طرف معامله به تعهدات خود عمل کنند، به‌صورت شرط ضمن عقد متعهد می‌شوند که مبلغی را به‌عنوان وجه تضمین در اتاق پایاپای بگذارند. دو نوع قرارداد آتی وجود دارد.

قرارداد اختیار معامله option :

اختیار معامله قراردادی است که بین دوطرف، یک خریدار و یک فروشنده بسته می‌شود. در این قرارداد خریدار معامله، حق خرید یا فروش یک دارایی مشخص که در قرارداد ذکر شده است را در تاریخ سررسید دارد. بیایید کمی واضح‌تر راجع‌به این نوع قرارداد صحبت کنیم. فرض کنید من یک طرف این قرارداد هستم (واگذار کننده حق) و شما طرف دیگر آن (خریدار یا شخصی که طی قرارداد، حقی به او داده شده است). قراردادی بین ما منعقد می‌شود و من به شما حق فروش یک دارایی خاص، در یک  قیمت توافقی و در یک تاریخ مشخص می‌دهم.در ازای عقد این قرارداد شما (دارنده اختیار معامله) به‌خاطر دریافت حق خرید این کالا، مبلغی به من (واگذار کننده حق) به‌عنوان قیمت دریافت حق، پرداخت می‌کنید. حال تاریخ سررسید، رسیده است. در این تاریخ شما این حق را دارید که دارایی که در قرارداد مشخص شده است را بفروشید یا نه.توجه داشته باشید که در اختیار معامله، شما این حق را دارید که اختیار خود را اعمال کنید یا نکنید. یعنی هیچ اجباری در فروش دارایی در تاریخ سررسید وجود ندارد. شما با توجه به شرایط بوجود آمده در سررسید می‌توانید انتخاب کنید که از این حق استفاده کنید یا نه.دو نوع اختیار معامله وجود دارد، اختیار خرید و اختیار فروش .

مطلب پیشنهادی: اختیار معامله در بورس چیست؟

 قراردادهای صلح:

قراردادهای خاص موضوع ماده ۱۰ قانون مدنی: بورس کالای ایران موظف است که پس از انجام مراحل کارشناسی حقوقی این نوع قرارداد ها را اجرا کند.

قراردادهای معاوضه:

مبادله یک دارایی فیزیکی یا یک تعهد در برابر یک دارایی فیزیکی یا تعهدی دیگر، به منظور تمدید یا کاهش زمان سررسید معامله و یا افزایش (کاهش) نرخ برگه‌های معاملاتی جهت حداکثر نمودن درآمد معاملاتی و یا کاهش هزینه‌های مالی آن.

  شرایط قراردا در بورس کالا

  • مشخصات کالا و نوع قرارداد مورد معامله
  • مقدار کالای مورد معامله
  • واحد اندازه‌گیری کالای مورد معامله
  • زمان معامله (روز و ساعت)
  • استاندارد و ابعاد کالا
  • تاریخ تحویل
  • استاندارد تحویل و نوع بسته بندی
  • انبار یا محل تحویل
  • واحد پول

 

اشتراک با دوستان